“Karnataka History MCQs | ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಗುರು ಟಿಪ್ಸ್”

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ – ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಸುಲಭ (Easy – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 1. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಸಂಗನಕಲ್ಲು’ (Sanganakallu) ನೆಲೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಯಾವ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ?

A) ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗದ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು

B) ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟ ಗೋಮಯದ ‘ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳು’ (Ash Mounds)

C) ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಸಮಾಧಿಗಳು

D) ಸಿಂಧು ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ನಗರ ಯೋಜನೆ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನವಸತಿ ಮತ್ತು ಸುಟ್ಟ ಗೋಮಯದ ‘ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳು’ (Ash Mounds)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಸಂಗನಕಲ್ಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ನವಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic) ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ‘ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳು’ (Ash Mounds). ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಪಶುಪಾಲಕರು ದನಗಳ ಸಗಣಿಯನ್ನು (Cow dung) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸುಟ್ಟ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೂದಿಯ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದ ವೇಳೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ಅಂದಿನ ಜನರ ಪಶುಪಾಲನಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು (Pastoral economy) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿ. ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಅವರು 1948 ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಸಿದರು.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗದ (Paleolithic) ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಗನಕಲ್ಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಆಯ್ಕೆ C: ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ (Megalithic) ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಸಮಾಧಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಲ್ಗೋರಿಗಳು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ (Hirebenakal) ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆಯ್ಕೆ D: ಸಿಂಧು ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ (IVC) ನಗರ ಯೋಜನೆಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೂ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ; IVC ನೆಲೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): DSERT 8ನೇ ತರಗತಿ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ’ (ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಕಾಮತ್).

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ‘ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳು’ ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಅಥವಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೂದಿ ಎಂದು ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇದು ಅಪ್ಪಟ ಪಶುಪಾಲಕರ ‘ಸಗಣಿ ಸುಟ್ಟ ದಿಬ್ಬಗಳು’.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕುರುಹುಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ‘ಸಂಗನಕಲ್ಲು’, ‘ಕುಪ್ಗಲ್’, ‘ಪಿಕ್ಲಿಹಾಳ್’ ಬಂದರೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳ ಲಿಂಕ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

PYQ / Other State Note: KPSC FDA 2017 ಮತ್ತು KAS Prelims ನಲ್ಲಿ ಬೂದಿ ದಿಬ್ಬಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ – ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 2. ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆತನ ಮೂಲ ಹೆಸರಾದ “ದೇವಾಣಂಪ್ರಿಯ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿ ಅಶೋಕ” (Devanampriya Priyadarshi Ashoka) ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಶಾಸನವನ್ನು 1915 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು?

A) ಸನ್ನತಿ (Sannati)

B) ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ (Brahmagiri)

C) ಮಸ್ಕಿ (Maski)

D) ನಿಟ್ಟೂರು (Nittur)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಮಸ್ಕಿ (Maski)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಸ್ಕಿಯಲ್ಲಿ 1915 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸಿ. ಬೀಡನ್ (C. Beadon) ಅವರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಕಿರು ಶಿಲಾಶಾಸನವು (Minor Rock Edict) ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ನೀಡಿತು. ಈ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ‘ದೇವಾಣಂಪ್ರಿಯ’ ಯಾರು ಎಂಬುದು ನಿಗೂಢವಾಗಿತ್ತು. ಮಸ್ಕಿ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ “ದೇವಾಣಂಪ್ರಿಯಸ ಅಸೋಕಸ” ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸನಗಳ ಕರ್ತೃ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನೇ ಎಂಬುದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಖಚಿತವಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಶಾತವಾಹನರ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Hard – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 3. ಶಾತವಾಹನ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ‘ಸಿಮುಖ’ನ (Simuka) ಕುರಿತು ನಮಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನ ಯಾವುದು?

A) ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ (Nasik Inscription)

B) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ (Nanaghat Inscription)

C) ಜುನಾಗಢ್ ಶಾಸನ (Junagadh Inscription)

D) ಹಾಥಿಗುಂಫಾ ಶಾಸನ (Hathigumpha Inscription)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ (Nanaghat Inscription)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದನೇ ಶಾತಕರ್ಣಿಯ (Satakarni I) ಪತ್ನಿಯಾದ ನಾಯನಿಕಾ ಅಥವಾ ನಾಗನಿಕಾ (Naganika) ಹೊರಡಿಸಿದಳು. ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ವಂಶಾವಳಿಯ ವಿವರಗಳಿದ್ದು, ರಾಜವಂಶದ ಮೊದಲ ಅರಸ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಸಿಮುಖ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1ನೇ ಶತಮಾನ) ರಾಯನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಮುಖನು ಕಣ್ವ ವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಅರಸ ಸುಶರ್ಮನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಶಾತವಾಹನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಇದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಗೌತಮಿ ಬಾಲಶ್ರೀ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಶಾತವಾಹನರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊರೆ ‘ಗೌತಮಿಪುತ್ರ ಶಾತಕರ್ಣಿ’ಯ ದಿಗ್ವಿಜಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಾಪಕನ ಬಗ್ಗೆಯಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ C: ಜುನಾಗಢ್ (ಗಿರ್ನಾರ್) ಶಾಸನವು ಶಕ ವಂಶದ ಅರಸ ‘ರುದ್ರದಾಮನ್’ (Rudradaman) ಹೊರಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುದರ್ಶನ ಕೆರೆಯ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಯ್ಕೆ D: ಹಾಥಿಗುಂಫಾ ಶಾಸನವು ಕಳಿಂಗದ ಅರಸ ‘ಖಾರವೇಲ’ನಿಗೆ (Kharavela) ಸೇರಿದ್ದು. ಇದು ಶಾತವಾಹನರೊಂದಿಗೆ ಖಾರವೇಲನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಸಿಮುಖನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ದರ್ಶನ’ (ಡಾ. ಎಂ.ವಿ. ಕೃಷ್ಣರಾವ್) ಹಾಗೂ Upinder Singh Ancient History.

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ನಾನಾಘಾಟ್ ನಡುವೆ ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಆಗುತ್ತಾರೆ. ನಾಸಿಕ್ ಶಾಸನ ಗೌತಮಿಪುತ್ರನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ನಾನಾಘಾಟ್ ವಂಶಾವಳಿ ಮತ್ತು ಸಿಮುಖನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): “ನಾ-ನಾ” (ನಾಗನಿಕಾ – ನಾನಾಘಾಟ್). ನಾನಾಘಾಟ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರಾಜ “ಸಿಮುಖ”ನ ಮುಖ (ಮುಖ-ಸಿಮುಖ) ಪರಿಚಯವಾಯಿತು ಎಂದು ನೆನಪಿಡಿ.

PYQ / Other State Note: MPSC (Maharashtra PSC) 2018 ಮತ್ತು KEA VAO ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಶಾತವಾಹನರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಸುಲಭ (Easy – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 4. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಮ್ ಜೊತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದ ಶಾತವಾಹನರು, ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಟಂಕಿಸಿದ (Minted) ನಾಣ್ಯಗಳು ಯಾವ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು?

A) ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನ (Pure Gold)

B) ಬೆಳ್ಳಿ (Silver)

C) ಸೀಸ (Lead)

D) ತಾಮ್ರ (Copper)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಸೀಸ (Lead)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೀಸ (Lead) ದಿಂದ ಟಂಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ‘ಪೋಟಿನ್’ (Potin – ತಾಮ್ರ, ತವರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಣ) ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ (Chandravalli) ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ರೋಮನ್ನರ ಜೊತೆಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬೆಳ್ಳಿ-ಚಿನ್ನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ದೈನಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸೀಸವೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟಂಕಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಕುಶಾಣರಿಗೆ (Kushanas) ಮತ್ತು ಗುಪ್ತರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಶಾತವಾಹನರು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ ಖಚಿತ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ B: ಶಾತವಾಹನರು ‘ಕರ್ಷಪಾಣ’ (Karshapana) ಎಂಬ ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು. ಶಕರ ಪ್ರಭಾವವಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಆಯ್ಕೆ D: ತಾಮ್ರದ (Copper) ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಇತ್ತಾದರೂ, ಶಾತವಾಹನರ ‘ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್’ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): R.S. Sharma ‘India’s Ancient Past’ chapter on Satavahanas.

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಶಾತವಾಹನರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸೀಸವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳಿಂದ ಸೀಸ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. “ಶಾತವಾಹನರು – ಸೀಸ” ಎಂಬ Alliteration (ಅನುಪ್ರಾಸ) ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಿ.

PYQ / Other State Note: UPSC CSAT 2008 ಮತ್ತು KPSC Group C 2019 ರಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಶಾತವಾಹನರ ಸಾಹಿತ್ಯ

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 5. ಶಾತವಾಹನರ 17ನೇ ದೊರೆಯಾದ ‘ಹಾಲ’ (Hala) ಬರೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ‘ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿ’ (Gatha Saptashati). ಈ ಕೃತಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಜನಜೀವನ, ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ?

A) ಸಂಸ್ಕೃತ (Sanskrit)

B) ಪಾಳಿ (Pali)

C) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಾಕೃತ (Maharashtri Prakrit)

D) ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ (Old Kannada)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಾಕೃತ (Maharashtri Prakrit)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಶಾತವಾಹನರ ಆಸ್ಥಾನ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳ ಭಾಷೆ ಪ್ರಾಕೃತ (Prakrit) ಆಗಿತ್ತು. ರಾಜ ‘ಹಾಲ’ನು (King Hala) ಸ್ವತಃ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದು, ಆತ ರಚಿಸಿದ ‘ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿ’ (ಅಂದರೆ 700 ಕವಿತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) ಕೃತಿಯು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿ ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ಕೃಷಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ನೈಜ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುಕ್ತಕಗಳ (Anthology) ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಹಾಲನಿಗೆ ‘ಕವಿವತ್ಸಲ’ (ಕವಿಗಳ ಆಶ್ರಯದಾತ) ಎಂಬ ಬಿರುದು ಲಭಿಸಿತು.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಶಾತವಾಹನರು ವೈದಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಕೃತವು ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (Gupta period) ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆಯ್ಕೆ B: ಪಾಳಿ (Pali) ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ತ್ರಿಪಿಟಕಗಳ ರಚನೆಗೆ ಬಳಕೆಯಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಲನ ಕೃತಿ ಬೌದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಲೌಕಿಕ ಕಾವ್ಯ. ಆಯ್ಕೆ D: ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಜನಪದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದಿನ್ನೂ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ (Written language) ರೂಪುಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಉಪಲಬ್ಧ ಗ್ರಂಥ ಕವಿರಾಜಮಾರ್ಗ ಕ್ರಿ.ಶ 9ನೇ ಶತಮಾನದ್ದು.

ಮೂಲ (Source): ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸ’ (ರಹಮತ್ ತರೀಕೆರೆ) ಮತ್ತು DSERT 9th standard.

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮಾಡಿದ್ದು ಶಾತವಾಹನರು ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಂದು ಊಹಿಸುವ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು. ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಪ್ರಾಕೃತ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಪ್ರಾಕೃತ = ಪ್ರಕೃತಿಯ/ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಭಾಷೆ. ಹಾಲನ ‘ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿ’ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಲಾಜಿಕ್ ಬಳಸಿ.

PYQ / Other State Note: KPSC KAS Prelims 2014 ರಲ್ಲಿ “ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಬರೆದರು?” ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. KEA ಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ – ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 6. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ ‘ಟಿ. ನರಸೀಪುರ’ (T. Narasipura) ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನವಶಿಲಾಯುಗದ (Neolithic) ವಸ್ತು ಯಾವುದು?

A) ಕಬ್ಬಿಣದ ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿಗಳು

B) ತಲೆಯನ್ನಿಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ಕತ್ತಿನ ಆಸರೆ ಅಥವಾ ಹೆಡ್-ರೆಸ್ಟ್ (Terracotta Head-rest)

C) ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣಗಳು

D) ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯ ತುಣುಕುಗಳು

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ತಲೆಯನ್ನಿಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನ ಕತ್ತಿನ ಆಸರೆ ಅಥವಾ ಹೆಡ್-ರೆಸ್ಟ್ (Terracotta Head-rest)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಟಿ. ನರಸೀಪುರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನವಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಪ್ರೊ. ಎಂ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅವರು ನಡೆಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತು ಎಂದರೆ ಸುಟ್ಟ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ (Terracotta) ಮಾಡಿದ ಕತ್ತಿನ ಆಸರೆ ಅಂದರೆ ಹೆಡ್-ರೆಸ್ಟ್ (Head-rest). ಮಲಗುವಾಗ ತಲೆಗೆ ದಿಂಬಿನಂತೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಂದಿನ ಜನರ ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ನವಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ (Megalithic period) ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದಲ್ಲಿ. ಆಯ್ಕೆ C: ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರಿಗೆ ಬಂಗಾರದಂತಹ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹಗಳ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲ್ಲು, ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಯ್ಕೆ D: ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಳಕೆ ಚೀನಾದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶಿಲಾಯುಗದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಯ ಕುರುಹುಗಳು ಟಿ. ನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ’ (ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ್ ಕಾಮತ್).

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಟಿ. ನರಸೀಪುರ ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ನದಿ ಸಂಗಮ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತು ಹೆಡ್-ರೆಸ್ಟ್ ಎಂಬುದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಟಿ. ನರಸೀಪುರ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹಾಯಾಗಿ ‘ತಲೆ ಇಟ್ಟು ಮಲಗಲು’ (Head-rest) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.

PYQ / Other State Note: KPSC Assistant Professor ಇತಿಹಾಸ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ – ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತೂಪಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಸುಲಭ (Easy – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 7. ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ 1986 ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಲಾಂಬಾ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಮಾತೆಯ ವಿಗ್ರಹ ಕುಸಿದಾಗ, ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಬೌದ್ಧ ಮಹಾಸ್ತೂಪ (Maha Stupa) ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು (Rock Edicts) ಪತ್ತೆಯಾದವು?

A) ಐಹೊಳೆ (Aihole)

B) ಸನ್ನತಿ – ಕನಗನಹಳ್ಳಿ (Sannati – Kanaganahalli)

C) ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು (Pattadakal)

D) ಬಾದಾಮಿ (Badami)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಸನ್ನತಿ – ಕನಗನಹಳ್ಳಿ (Sannati – Kanaganahalli)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಲಬುರಗಿ (Gulbarga) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೀಮಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಸನ್ನತಿ (ಕನಗನಹಳ್ಳಿ) ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಸ್ಮಯ. 1986 ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಲಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಕುಸಿದಾಗ, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್ ಬೌದ್ಧ ಮಹಾಸ್ತೂಪದ ಅವಶೇಷಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ 12ನೇ ಮತ್ತು 14ನೇ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು (Major Rock Edicts) ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಕಳಿಂಗ ಶಾಸನದ ತುಣುಕುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪವಿದು.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐಹೊಳೆ ‘ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು’ (Cradle of Indian temple architecture) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೇ ಹೊರತು ಮೌರ್ಯರಿಗಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ C: ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಕೂಡ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪಗಳಿಲ್ಲ. ಆಯ್ಕೆ D: ಬಾದಾಮಿಯು ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ (Cave temples) ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯರ ನೇರ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳಿಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): Archaeological Survey of India (ASI) reports & 10th Standard History Textbook.

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಮತ್ತು ರಾಯಚೂರು ಕಡೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿದ್ದು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸನ್ನತಿಯಲ್ಲಿ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಚಂದ್ರಲಾಂಬಾ ದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ‘ಸನ್ನಿಧಿ’ಯಲ್ಲಿ (ಸನ್ನತಿ) ಬುದ್ಧನ ಸ್ತೂಪ ಸಿಕ್ಕಿತು ಎಂದು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ.

PYQ / Other State Note: KSP PSI 2021 ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸನ್ನತಿ ಯಾವ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ (ಭೀಮಾ ನದಿ) ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಶಾತವಾಹನರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನಗಳು

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Hard – Direct Factual)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 8. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ (Chandravalli) ಬಳಿ 1947 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ನಾಣ್ಯಗಳು, ರೋಮನ್ ಮಡಿಕೆಗಳು (Rouletted ware) ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ (Archaeologist) ಯಾರು?

A) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ (Alexander Cunningham)

B) ಜಾನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (John Marshall)

C) ಡಾ. ಎಂ.ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ (Dr. M.H. Krishna & Mortimer Wheeler)

D) ದಯಾರಾಮ್ ಸಾಹ್ನಿ (Dayaram Sahni)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ಡಾ. ಎಂ.ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ (Dr. M.H. Krishna & Mortimer Wheeler)

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕೆದಕಿದ ಕೀರ್ತಿ ಮೈಸೂರು ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಎಂ.ಎಚ್. ಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1929ರಲ್ಲೇ ಅವರು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ನಂತರ 1947 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞ ಸರ್ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ (Mortimer Wheeler) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಉತ್ಖನನ ನಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶಾತವಾಹನರ ಕಾಲದ ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಚಕ್ರದಚ್ಚಿನ ಮಡಿಕೆಗಳು (Rouletted ware) ದೊರೆತವು.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರನ್ನು ‘ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಪಿತಾಮಹ’ (Father of Indian Archaeology) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವರು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆಯ್ಕೆ B: ಜಾನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಅವರು 1921 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧು ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ (ಹರಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮೊಹೆಂಜೋದಾರೊ) ಉತ್ಖನನದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ASI ನ ಅಂದಿನ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆಯ್ಕೆ D: ದಯಾರಾಮ್ ಸಾಹ್ನಿ ಅವರು 1921 ರಲ್ಲಿ ಹರಪ್ಪಾ (Harappa) ನೆಲೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞ.

ಮೂಲ (Source): ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತತ್ವ ನೆಲೆಗಳು’ (ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಪ್ರಕಟಣೆ).

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದ ಕೂಡಲೇ ಕೇವಲ ಭಾರತೀಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಮಾರ್ಟಿಮರ್ ವೀಲರ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದ ರೂವಾರಿ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ವೀಲರ್ (Wheeler) ಎಂದರೆ ಚಕ್ರ/ಗಾಲಿ. ರೋಮನ್ ಚಕ್ರದಚ್ಚಿನ ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು (Rouletted ware) ಹುಡುಕಿದವರು “ವೀಲರ್” ಎಂದು ನೆನಪಿಡಿ.

PYQ / Other State Note: KEA PDO 2017 ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರವಳ್ಳಿ ಉತ್ಖನನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ – ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ (Match the Following)

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium – Match the Following)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 9. ಅಶೋಕನ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ:

ಪಟ್ಟಿ – I (ಶಾಸನಗಳು)

1. ಮಸ್ಕಿ (Maski)
2. ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ (Jatinga Rameshwara)
3. ನಿಟ್ಟೂರು (Nittur)
4. ಸನ್ನತಿ (Sannati)

ಪಟ್ಟಿ – II (ಜಿಲ್ಲೆಗಳು)

a. ಬಳ್ಳಾರಿ

b. ಕಲಬುರಗಿ

c. ರಾಯಚೂರು

d. ಚಿತ್ರದುರ್ಗ

ಕೆಳಗಿನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆರಿಸಿ:

A) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b

B) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a

C) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b

D) 1-a, 2-b, 3-c, 4-d

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) 1-c, 2-d, 3-a, 4-b

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕನ 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ, ಇವು ಮೌರ್ಯರ ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

1. ಮಸ್ಕಿ (Maski) ಶಾಸನವು ರಾಯಚೂರು (c) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. (ಇದು ಅಶೋಕನ ಹೆಸರನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಶಾಸನ).
2. ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ (Jatinga Rameshwara) ಶಾಸನವು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ (d) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
3. ನಿಟ್ಟೂರು (Nittur) ಮತ್ತು ಉದೇಗೊಳಂ ಶಾಸನಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳ್ಳಾರಿ (a) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ.
4. ಸನ್ನತಿ (Sannati) ನೆಲೆಯು ಕಲಬುರಗಿ (b) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ 1-c, 2-d, 3-a, 4-b ಆಗಿದೆ.

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ B: ನಿಟ್ಟೂರು ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಲಬುರಗಿಯಲ್ಲ (3-b ತಪ್ಪು). ಆಯ್ಕೆ C: ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲ (2-a ತಪ್ಪು). ಚಿತ್ರದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 3 ಶಾಸನಗಳಿವೆ: ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಸಿದ್ದಾಪುರ ಮತ್ತು ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ. ಆಯ್ಕೆ D: ಮಸ್ಕಿ ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲ, ರಾಯಚೂರು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ.

ಮೂಲ (Source): Karnataka State Board 6th standard Social Science.

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವಿಜಯನಗರ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ನಂತರ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಭಜನೆಯಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಿಟ್ಟೂರು ಮತ್ತು ಉದೇಗೊಳಂ ಈಗಲೂ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ (ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತವೆ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಜಟಿಂಗ ರಾಮೇಶ್ವರ – ಚಿತ್ರದುರ್ಗ (JRC), ಮಸ್ಕಿ – ರಾಯಚೂರು (MR) ಎಂಬ ಶಾರ್ಟ್-ಕೋಡ್ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.

PYQ / Other State Note: KPSC Group B & C ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಾಲ – ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ

ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Hard – Match the Following)

ಪ್ರಶ್ನೆ: 10. ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ:

ಪಟ್ಟಿ – I (ನೆಲೆಗಳು)

1. ಪಿಕ್ಲಿಹಾಳ್ (Piklihal)
2. ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ (Hirebenakal)
3. ಕಿಬ್ಬನಹಳ್ಳಿ (Kibbanahalli)
4. ಟಿ. ನರಸೀಪುರ (T. Narasipura)

ಪಟ್ಟಿ – II (ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು)

a. ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕಲ್ಗೋರಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಹಾಚಿತ್ರಗಳು

b. ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯ ನವಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆ

c. ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಡಿಸಲುಗಳ (Wattle and daub) ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿರುವ ನವಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆ

d. ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Paleolithic) ನೆಲೆ

ಸಂಕೇತಗಳು:

A) 1-a, 2-c, 3-d, 4-b

B) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b

C) 1-b, 2-d, 3-a, 4-c

D) 1-c, 2-b, 3-a, 4-d

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ:

1. ಪಿಕ್ಲಿಹಾಳ್ (Piklihal) ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲಿ (Wattle and daub) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ (c).
2. ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ (Hirebenakal) ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗದ (Megalithic) ಸಮಾಧಿ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಗುಹಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ (a).
3. ಕಿಬ್ಬನಹಳ್ಳಿ (Kibbanahalli) ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗದ (Paleolithic) ಮರದ ಕೈಗೊಡಲಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ (d).
4. ಟಿ. ನರಸೀಪುರ (T. Narasipura) ಕಾವೇರಿ ನದಿ ತೀರದ ಪ್ರಮುಖ ನವಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ (b).

ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಆಯ್ಕೆ A: ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ‘ಮೋರಿಯರ ಕಲ್ಲು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮಾಧಿಗಳಿಗೆ. ಆಯ್ಕೆ C: ಟಿ. ನರಸೀಪುರ ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ (1-b ತಪ್ಪು, 4-b ಆಗಬೇಕು). ಆಯ್ಕೆ D: ಕಿಬ್ಬನಹಳ್ಳಿ ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಗುಹಾಚಿತ್ರಗಳಿಗಲ್ಲ.

ಮೂಲ (Source): ‘Karnataka Through the Ages’ (R.R. Diwakar).

ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ ಅನ್ನು ನವಶಿಲಾಯುಗ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಬೇಡಿ, ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಳಕೆಯಿದ್ದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗ (Megalithic) ನೆಲೆ.

ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ = ಹಿರಿಯರ (ಸತ್ತವರ) ಸಮಾಧಿಗಳು ಇರುವ ಜಾಗ ಎಂದು ಲಾಜಿಕ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಿ. ಕಿಬ್ಬನಹಳ್ಳಿ ಬಹಳ ‘ಹಳೆಯ’ ಹೆಸರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗ.

PYQ / Other State Note: KEA ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ (Lengthy) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.