Ancient Indian History MCQs Part-1: ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಗುರು ಟಿಪ್ಸ್”

Ancient Indian History MCQs Part-1

ನಮಸ್ಕಾರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಮಿತ್ರರೇ! ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತ ಇತಿಹಾಸದ 3000 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಮಹಾ ಸರಣಿಯ ಭಾಗ-1 ನ್ನ ಇಂದು ಶುರು ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಮುಂಬರುವ KPSC, KEA, PC, PSI, VAO, SDA, FDA ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಈ ಸರಣಿಯ ನಿಮಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉತ್ತರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಗೂ ಆಳವಾದ ವಿವರಣೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಗೊಂದಲಕ್ಕಿಡಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲು TRAP ALERT ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಗುರು ಟಿಪ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬನ್ನಿ ಇಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಶುರು ಮಾಡೋಣ!

ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಪುರಾತತ್ವ ಆಧಾರಗಳು – ಶಾಸನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ (Epigraphy)

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಸುಲಭ (Easy) – KPSC ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಯ (Brahmi Script) ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1837 ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓದಿದ (Deciphered) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಯಾರು?

​Option A: ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ (Alexander Cunningham)

​Option B: ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ (James Prinsep)

​Option C: ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ (Max Muller)

​Option D: ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ (Robert Bruce Foote)

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option B: ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ (James Prinsep)

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಕ್ರಿ.ಶ. 1837 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯ (Asiatic Society of Bengal) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ ಅವರು ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮತ್ತು ಖರೋಷ್ಠಿ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಓದುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅಶೋಕನ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಓದಲು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘ದೇವನಾಂಪಿಯ’ ಮತ್ತು ‘ಪಿಯದಸ್ಸಿ’ (Piyadassi) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗಣನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಾಯವಾಯಿತು.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರನ್ನು ‘ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ (ASI) ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರು 1861 ರಲ್ಲಿ ASI ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜರ್ಮನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ವೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೌರಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದರು ಆದರೆ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಓದಿಲ್ಲ. ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಅವರನ್ನು ‘ಭಾರತದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪಿತಾಮಹ’ (Father of Indian Prehistory) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರು 1863 ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪಲ್ಲವರಂನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕೈಕೊಡಲಿಯನ್ನು (Hand axe) ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೂರು ಆಯ್ಕೆಗಳು ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಓದಿದ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 2: Modern Historians of Ancient India / 6 ನೇ ತರಗತಿ DSERT ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಪಿತಾಮಹ’ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಓದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕನ್ಫ್ಯೂಸ್ ಆಗಿ Option A ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಿಪಿ ಓದಿದ್ದು ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಓದುವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪೇಲಿಯೋಗ್ರಫಿ (Paleography) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. “ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ – ಪಿಯದಸ್ಸಿ ಲಿಪಿ ಓದಿದರು” ಎಂದು ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧ ಹುಡುಕಿದವರು ಎಂದು ಎಲಿಮಿನೇಟ್ ಮಾಡಬಹುದು.

​PYQ / Other State Note: ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಹಿಂದಿನ KPSC Group-C, PSI ಮತ್ತು UPSC Prelims ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗ (Paleolithic Age) – ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium) – KSP & KPSC ಫ್ಯಾಕ್ಚುವಲ್ ಶೈಲಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 2: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿರುವ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳ (Rock Painting) ನೆಲೆಯಾದ ‘ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ’ (Bhimbetka) ಕುರಿತಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ?

​Option A: ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಛತ್ರಪತಿ ಸಂಭಾಜಿನಗರ (ಔರಂಗಾಬಾದ್) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.

​Option B: ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1957-58 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿ.ಎಸ್. ವಾಕಣ್ಕರ್ (V.S. Wakankar) ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

​Option C: ಈ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನವ ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿವೆ.

​Option D: ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option B: ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1957-58 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿ.ಎಸ್. ವಾಕಣ್ಕರ್ (V.S. Wakankar) ಅವರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1957-58 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಡಾ. ವಿಷ್ಣು ಶ್ರೀಧರ್ ವಾಕಣ್ಕರ್ (V.S. Wakankar) ಅವರು ರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ನಂತರ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ತಾಣವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್ಸೇನ್ (Raisen) ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ (Paleolithic) ಆರಂಭಗೊಂಡು ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದವರೆಗಿನ ಮಾನವನ ನಿರಂತರ ವಾಸದ ಪುರಾವೆಗಳು ಮತ್ತು 500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಾನವನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ತಾಣವನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO) ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option A ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ, ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್ಸೇನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. Option C ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗ (Upper Paleolithic), ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic) ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಶಿಲಾಯುಗದ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. Option D ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ವಿಂಧ್ಯಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT – An Introduction to Indian Art (Part-1), Chapter 1: Prehistoric Rock Paintings.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಗುಹೆಗಳು ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಜಂತಾ-ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳ ನೆನಪಿನಿಂದ Option A ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ನರ್ಮದಾ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ = ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (MP) = ವಾಕಣ್ಕರ್ = ಯುನೆಸ್ಕೋ 2003. ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು.

​PYQ / Other State Note: ವಿ.ಎಸ್. ವಾಕಣ್ಕರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು KPSC FDA (2018), KEA VAO ಮತ್ತು MPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗ (Chalcolithic Age) – ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲೆಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Tough) – KEA ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 3: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ (Chalcolithic Period) ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ‘ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ (Jorwe Culture) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಖರವಾಗಿದೆ?

​Option A: ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬನಾಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಕಲ್ಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

​Option B: ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರವರಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದೈಮಾಬಾದ್ (Daimabad) ಮತ್ತು ಇನಾಮ್‌ಗಾಂವ್ (Inamgaon) ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ.

​Option C: ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಲೋಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಪಳಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು.

​Option ನಲ್ಲಿ D: ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು (Ash Mounds) ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿವೆ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option B: ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರವರಾ ಮತ್ತು ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ದೈಮಾಬಾದ್ (Daimabad) ಮತ್ತು ಇನಾಮ್‌ಗಾಂವ್ (Inamgaon) ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1400 ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರವರಾ, ಗೋದಾವರಿ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ನದಿಗಳ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಹಮದ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ‘ಜೋರ್ವೆ’ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆ ದೈಮಾಬಾದ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆನೆ, ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ರಥವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಯಾದ ಇನಾಮ್‌ಗಾಂವ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜನರು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಮಡಿಕೆಗಳನ್ನು (Black and Red Ware) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option A ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬನಾಸ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದ ‘ಆಹಾರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ’ಗೆ (Ahar Culture) ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಲ್ಲ; ಜೊತೆಗೆ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸಿ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಸುಟ್ಟ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಬಳಕೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. Option C ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪರಿಚಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ (ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯ ಬಳಕೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. Option D ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು (Ash Mounds) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ‘ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ’ (Neolithic Age – ಉದಾ: ಉತ್ನೂರ್, ಕುಪ್ಗಲ್) ಲಕ್ಷಣವೇ ಹೊರತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯದ್ದಲ್ಲ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 6: Chalcolithic Cultures / KPSC ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ‘ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು’ (Ash Mounds) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದ Option D ಸರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು ನವಶಿಲಾಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿರಬೇಕು.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಭಾರತದ ತಾಮ್ರ-ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ನೆನಪಿಡಿ: ಆಹಾರ್ = ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಮಾಲ್ವಾ = ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಜೋರ್ವೆ = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ. “ಜೋರ್ವೆ-ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ-ದೈಮಾಬಾದ್” ಈ ಮೂರು ಪದಗಳ ಲಿಂಕ್ ನೆನಪಿದ್ದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬಹುದು.

​PYQ / Other State Note: ಜೋರ್ವೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ UPSC Prelims (2019), KPSC Group-A ಮತ್ತು UPPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಆಧಾರಗಳು – ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬರಹಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ/ಕಠಿಣ (Medium/Tough) – ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ ಮಾದರಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು/ಲೇಖಕರು ಮತ್ತು ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ (Match the Following):

​ಪಟ್ಟಿ-1 (ವಿದೇಶಿ ಲೇಖಕರು/ಪ್ರವಾಸಿಗರು):

​a) ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ (Megasthenes)

​b) ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ (Hiuen Tsang / Xuanzang)

​c) ಅಲ್-ಬೆರೂನಿ (Al-Biruni)

​d) ಟಾಲೆಮಿ (Ptolemy)

​ಪಟ್ಟಿ-2 (ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳು/ಬರಹಗಳು):

1. ​ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್ (Kitab-ul-Hind / Tahqiq-i-Hind)
2. ​ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ (Geography)
3. ​ಇಂಡಿಕಾ (Indica)
4. ​ಸಿ-ಯು-ಕಿ (Si-Yu-Ki)

​ಸರಿಯಾದ ಸಂಕೇತವನ್ನು (Code) ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

​Option A: a-3, b-4, c-1, d-2

​Option B: a-3, b-1, c-4, d-2

​Option C: a-4, b-3, c-2, d-1

​Option D: a-2, b-4, c-1, d-3

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option A: a-3, b-4, c-1, d-2

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಈ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ರಾಯಭಾರಿ ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮೌರ್ಯರ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ‘ಇಂಡಿಕಾ’ ಗ್ರಂಥ ಬರೆದನು. ಚೀನಿ ಯಾತ್ರಿಕ ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್ ಹರ್ಷವರ್ಧನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ‘ಸಿ-ಯು-ಕಿ’ (Western World Records) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದನು, ಇವನನ್ನು ‘ಯಾತ್ರಿಕರಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರ’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಜ್ನಿ ಮಹಮ್ಮದನ ಜೊತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅರಬ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಲ್-ಬೆರೂನಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಕುರಿತು ‘ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್’ (ಭಾರತದ ನೈಜತೆ) ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ವಿಶ್ವಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಗ್ರೀಕ್-ರೋಮನ್ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟಾಲೆಮಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 2 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ‘ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ರೋಮ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option B ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್‌ಗೆ ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಬೆರೂನಿಗೆ ಸಿ-ಯು-ಕಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (b-1, c-4). Option C ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್‌ಗೆ ಸಿ-ಯು-ಕಿ ಮತ್ತು ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್‌ಗೆ ಇಂಡಿಕಾ ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. Option D ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್‌ಗೆ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು ಟಾಲೆಮಿಗೆ ಇಂಡಿಕಾ ಎಂದು ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಆಯಾ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಲೇಖಕರ ಜೊತೆಗಿನ ನಿಖರ ಜೋಡಣೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 3: The Importance of Ancient Indian History & Sources / 8 ನೇ ತರಗತಿ DSERT ಇತಿಹಾಸ.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಟಾಲೆಮಿ (Ptolemy) ಬರೆದ ‘ಜಿಯಾಗ್ರಫಿ’ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿನಿ (Pliny the Elder) ಬರೆದ ‘ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’ (Naturalis Historia) ಗ್ರಂಥಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ರೋಮನ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಹೊಂದಿಸಿ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್’ ಬಳಸಿ. ನಿಮಗೆ ಅಲ್-ಬೆರೂನಿ ಬರೆದಿದ್ದು ‘ಕಿತಾಬ್-ಉಲ್-ಹಿಂದ್’ (c-1) ಮತ್ತು ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ ಬರೆದಿದ್ದು ‘ಇಂಡಿಕಾ’ (a-3) ಎಂದು 100% ಖಚಿತವಿದ್ದರೆ, a-3 ಮತ್ತು c-1 ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆ Option A ಎಂಬುದನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿ ಸಮಯ ಉಳಿಸಬಹುದು!

​PYQ / Other State Note: ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು KPSC ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್, KEA ವಿವಿಧ ಇಲಾಖಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು TNPSC, MPPSC ಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವ ‘ಎವರ್‌ಗ್ರೀನ್’ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ನವ ಶಿಲಾಯುಗ (Neolithic Age) – ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Tough) – ಬಹು ಹೇಳಿಕೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ (Multiple Statement) – KEA ಸ್ಟೈಲ್

​ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ (Neolithic Age) ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

1. ​ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ (Agriculture) ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಹಾಗೂ ಬಾರ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪುರಾವೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ‘ಮೆಹರ್‌ಗಢ್’ (Mehrgarh) ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
2. ​ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಬುರ್ಜಹೋಮ್’ (Burzahom) ನೆಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ನೆಲದೊಳಗೆ ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿ (Pit-dwellings) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
3. ​ಕಾಶ್ಮೀರದ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಶವದ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ನಾಯಿಯನ್ನು (Dog) ಒಂದೇ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತಿರುವ ವಿಚಿತ್ರ ಪದ್ಧತಿಯ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ.
4. ​ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಗಂಗಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಯುಗದ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

​ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ/ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ?

​Option A: 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ ಸರಿ

​Option B: 1 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ ಸರಿ

​Option C: 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ ಸರಿ

​Option D: 1, 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಎಲ್ಲಾ ಸರಿ

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option A: 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ ಸರಿ

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ನವ ಶಿಲಾಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಗಾರ್ಡನ್ ಚೈಲ್ಡ್ ‘ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕ್ರಾಂತಿ’ (Neolithic Revolution) ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಳಿಕೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬೋಲಾನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೆಹರ್‌ಗಢ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000 ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಆರಂಭ, ಮಣ್ಣಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪುರಾವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿಕೆ 2 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬುರ್ಜಹೋಮ್ (ಅರ್ಥ: ಭುರ್ಜ ಮರಗಳ ಸ್ಥಳ) ಮತ್ತು ಗುಫ್ಕ್ರಾಲ್ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಜನರು ನೆಲದೊಳಗೆ ಆಳವಾದ ಗುಂಡಿ ಮನೆಗಳನ್ನು (Pit-dwellings) ನಿರ್ಮಿಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೇಳಿಕೆ 3 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಬುರ್ಜಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನ ಶವದ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಸಾಕು ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೂತಿರುವ ಸಮಾಧಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿವೆ, ಇದು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರ ಜೀವನದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಹೇಳಿಕೆ 4 ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಸ್ಕಿ, ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್ (Piklihal), ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಗನಕಲ್ಲು, ಟೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ, ಹಳ್ಳೂರು ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ನೂರ್, ನಾಗಾರ್ಜುನಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ‘ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು’ (Ash Mounds – ದನಗಳ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸುಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು). ಹೇಳಿಕೆ 4 ತಪ್ಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ, 4 ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ Option B, Option C ಮತ್ತು Option D ಮೂರೂ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತವೆ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 5: The Neolithic Age: First Food Producers and Animal Keepers.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಕೆಇಎ (KEA) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. “ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬಂತಹ ಅತಿಯಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ (Extreme words – ಕೇವಲ, ಮಾತ್ರ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ) ಪದಗಳಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಶೇ. 90% ರಷ್ಟು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಇಲ್ಲಿ ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ತಂತ್ರ ಬಹಳ ಸುಲಭ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್, ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಗಳು ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ 4 ತಪ್ಪು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ, ಆಯ್ಕೆ B, C ಮತ್ತು D ಗಳಲ್ಲಿ 4 ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಲಿಮಿನೇಟ್ ಮಾಡಿ ನೇರವಾಗಿ Option A ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು!

​PYQ / Other State Note: ಬುರ್ಜಹೋಮ್‌ನ ಗುಂಡಿ ಮನೆಗಳು (Pit dwellings) ಮತ್ತು ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೂತಿರುವ ಸಮಾಧಿಗಳ ಕುರಿತು UPSC Prelims, KPSC Gazetted Probationers ಮತ್ತು KSP PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬಂದಿವೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic Age) – ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ/ಕಠಿಣ (Medium/Tough) – ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ (Assertion & Reason) – KPSC ಶೈಲಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 6: ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆ (Assertion – A) ಮತ್ತು ಕಾರಣವನ್ನು (Reason – R) ಗಮನಿಸಿ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

​ಹೇಳಿಕೆ (A): ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ (Mesolithic Age) ಮಾನವನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ‘ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು’ (Microliths) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಕಾರಣ (R): ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಬದಲಾಗಿ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಮಾನವನಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಹಾಗೂ ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

​ಸರಿಯಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ:

​Option A: (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ.

​Option B: (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ ಆದರೆ (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲ.

​Option C: (A) ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ (R) ತಪ್ಪಾಗಿದೆ.

​Option D: (A) ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಆದರೆ (R) ಸರಿಯಾಗಿದೆ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option A: (A) ಮತ್ತು (R) ಎರಡೂ ಸರಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು (R) ಎಂಬುದು (A) ಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10,000 ದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6,000 ದವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ (Mesolithic Age) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಶೀತಲ ಹವಾಮಾನ (Ice Age) ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು ಭೂಮಿಯ ತಾಪಮಾನವು ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ, ಮೊಲ, ಕುರಿ, ಮೇಕೆಗಳಂತಹ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಈ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾನವನು 1 ರಿಂದ 5 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಗಾತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲಾಯುಧಗಳನ್ನು (Microliths) ರೂಪಿಸಿದನು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮರದ ಅಥವಾ ಮೂಳೆಯ ಹಿಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬಾಣ ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳಾಗಿ (Spears and Arrows) ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಈ ಆಯುಧಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option B ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರಣ (R) ಹೇಳಿಕೆ (A) ಗೆ 100% ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ ಬದಲಾದದ್ದೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಯುಧಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. Option C ಮತ್ತು Option D ತಪ್ಪಾಗಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ ಎರಡೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣದ (Bow and Arrow) ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 4: The Stone Age: The Early Man / 8 ನೇ ತರಗತಿ DSERT ಇತಿಹಾಸ.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ‘ಕಾರಣ-ಪರಿಣಾಮ’ (Cause and Effect) ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ವಿಫಲರಾಗಿ Option B ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. “ಏಕೆಂದರೆ” (Because) ಎಂಬ ಪದ ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದಾಗ ಸಂಬಂಧ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಹೇಳಿಕೆ (A) ಓದಿ, ನಂತರ ‘ಏಕೆಂದರೆ’ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕಾರಣ (R) ಓದಿ. “ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲಾಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು… ಏಕೆಂದರೆ… ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಿತ್ತು.” ಲಾಜಿಕ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ Option A ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ.

​PYQ / Other State Note: ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ (UPSC) ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ (KPSC) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಾಗ ಈ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳ ವಿಕಾಸದ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಪುರಾತತ್ವ ಆಧಾರಗಳು – ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ (Numismatics)

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium) – ಸರಿಯಾದ/ತಪ್ಪಾದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು – KSP ಟ್ರಿಕ್ಕಿ ಶೈಲಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ (Numismatics) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊರಡಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಣ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ತಪ್ಪಾಗಿರುವ ಜೋಡಿಯನ್ನು’ (Incorrect Pair) ಗುರುತಿಸಿ:

​Option A: ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕರು (Indo-Greeks) — ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಜರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದವರು.

​Option B: ಕುಶಾಣರು (Kushanas) — ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧವಾದ ಬಂಗಾರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (Pure Gold Coins) ಹೊರಡಿಸಿದವರು.

​Option C: ಗುಪ್ತರು (Guptas) — ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (Largest number of Gold Coins) ಹೊರಡಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಇವರ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ‘ದಿನಾರ’ (Dinar) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

​Option D: ಶಾತವಾಹನರು (Satavahanas) — ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಇವರು ಸೀಸದ (Lead) ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಇಲ್ಲ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option D: ಶಾತವಾಹನರು (Satavahanas) — ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಇವರು ಸೀಸದ (Lead) ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲೇ ಇಲ್ಲ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: Option D ಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಜೋಡಿಯು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ (ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ). ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ಆಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜವಂಶವಾದ ಶಾತವಾಹನರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿದ್ದು ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (Lead Coins) ಮತ್ತು ಪೋಟೀನ್ (Potin – ತಾಮ್ರ, ತವರ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಮಿಶ್ರಲೋಹ) ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು! ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಶಾತವಾಹನರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೀಸ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಶಾತವಾಹನರ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಡಗು (Ship), ಆನೆ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜೈನಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ಅವರ ಸಮುದ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option A ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿಯಾಗಿದೆ; ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕರು (ಉದಾ: ಮಿನಾಂಡರ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ತಂದರು. Option B ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಕುಶಾಣ ವಂಶದ ರಾಜ ವಿಮಾ ಕಡ್ಫಿಸೆಸ್ (Vima Kadphises) ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಕನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧವಾದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು (24 ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ) ಹೊರಡಿಸಲಾಯಿತು. Option C ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಗುಪ್ತರ ಕಾಲವನ್ನು ‘ಸುವರ್ಣ ಯುಗ’ ಎನ್ನಲು ಅವರು ಹೊರಡಿಸಿದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳೂ (ದಿನಾರಗಳು) ಒಂದು ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಗುಪ್ತರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಕುಶಾಣರ ನಾಣ್ಯಗಳಷ್ಟು ಶುದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 3: Sources / 10 ನೇ ತರಗತಿ DSERT ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ – ಶಾತವಾಹನರು.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ “ತಪ್ಪಾಗಿರುವ ಜೋಡಿ” ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಆತುರದಲ್ಲಿ “ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಿ” ಎಂದು ಓದಿಕೊಂಡು ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕರನ್ನು ನೋಡಿ Option A ಅನ್ನು ಟಿಕ್ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಇಲ್ಲಿದೆ! ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕೊನೆಯ ಪದವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಗಮನವಿಟ್ಟು ಓದಿ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ನಾಣ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ 4 ಚಿನ್ನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ:

1. ​ಪಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್ಡ್ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಆಹತ ನಾಣ್ಯಗಳು) = ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳು (ಬೆಳ್ಳಿ).
2. ​ಭಾವಚಿತ್ರವಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳು = ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕರು.
3. ​ಅತಿ ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು = ಕುಶಾಣರು.
4. ​ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳು = ಗುಪ್ತರು.
5. ​ಸೀಸದ (Lead) ನಾಣ್ಯಗಳು = ಶಾತವಾಹನರು.

​PYQ / Other State Note: ಶಾತವಾಹನರ ಸೀಸದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಕುರಿತು KPSC FDA, SDA ಮತ್ತು PSI ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ SSC ಮತ್ತು UPSC ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ – ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಾಸ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಆರಂಭ

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Tough) – ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕ ಆಧಾರಿತ (Concept/Application Based) – UPSC/KPSC ಸ್ಟೈಲ್

​ಪ್ರಶ್ನೆ 8: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದ ಮಾನವನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ‘ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ (Prehistoric Rock Art) ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ?

​Option A: ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ (Upper Paleolithic) ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖಾಗಣಿತದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ (Mesolithic) ಚಿತ್ರಗಳ ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಮಾನವನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

​Option B: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಮಾನವರು ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ‘ಗೆರು’ (Ochre/Hematite) ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು (Limestone) ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

​Option C: ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಸಮೀಪದ ಕುಪ್ಗಲ್ (Kupgal / ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್) ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

​Option D: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮನೆಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂತೆ ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option D: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮನೆಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂತೆ ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: Option D ಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ (ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ). ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸಮಾಜವು ಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಭೀಂಬೇಟ್ಕಾ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ, ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ (Community Dancing) ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಮನೆಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲನೆ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಂದು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಿಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option A ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮಾನವನ ಆಯುಧಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದಂತೆ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಾತ್ರವೂ ಚಿಕ್ಕದಾಯಿತು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೇಟೆಗಿಂತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. Option B ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬಣ್ಣಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಹೆಮಟೈಟ್ (ಗೆರು – ಕೆಂಪು), ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು (ಬಿಳಿ), ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅರೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಮರದ ಅಂಟಿನ ಜೊತೆ ಬೆರೆಸಿ ಬಣ್ಣ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಆ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಉಳಿದಿವೆ. Option C ಸರಿಯಾಗಿದೆ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರೇಬೆಣಕಲ್ (Megalithic site with rock art) ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಕುಪ್ಗಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಗೂಹಾ ಚಿತ್ರಗಳ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT – An Introduction to Indian Art, Chapter 1: Prehistoric Rock Paintings.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಲಿಂಗಭೇದ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ, “ಮಹಿಳೆಯರು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ Option D ಸರಿ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಕೆಲಸದ ವಿಭಜನೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಉನ್ನತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಮೂಲಮಂತ್ರವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ. “ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬಂತಹ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.

​PYQ / Other State Note: ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಣದ ಕುರಿತು UPSC Civil Services Prelims (2021) ಮತ್ತು KPSC ಗ್ರೂಪ್-A ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಪುರಾತತ್ವ ಆಧಾರಗಳು – ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಗಣನಾ ವಿಧಾನಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಮಧ್ಯಮ (Medium) – ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನ್ವಯಿಕ ಆಧಾರಿತ (Concept/Application Based)

​ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ (Excavations) ದೊರೆತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು, ಮೂಳೆಗಳು, ಮರ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಿಖರವಾದ ಕಾಲಗಣನೆ (Dating) ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವಾದ ‘ಇಂಗಾಲ-14 ಕಾಲಗಣನಾ ಪದ್ಧತಿ’ (Carbon-14 Dating / Radiocarbon Dating) ಕುರಿತಂತೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ?

​Option A: ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1949 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಬ್ಬಿ (Willard Libby) ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.

​Option B: ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕೇವಲ ಜೀವಿಯಿಲ್ಲದ (Inorganic) ಕಲ್ಲುಗಳು, ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಕೆಗಳ ನಿಖರವಾದ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ.

​Option C: ಇಂಗಾಲ-14 (C-14) ಎಂಬುದು ಇಂಗಾಲದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಮಸ್ಥಾನಿ (Stable Isotope) ಆಗಿದ್ದು, ಜೀವಿಗಳು ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಅವುಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ C-14 ಪ್ರಮಾಣವು ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

​Option D: ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ 5 ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯದಾದ ಡೈನೋಸಾರ್ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬಹುದು.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option A: ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1949 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಬ್ಬಿ (Willard Libby) ಅವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು.

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದ ‘ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್’ (C-14 Dating) ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಎಫ್. ಲಿಬ್ಬಿ ಅವರು 1949 ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಅದ್ಭುತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 1960 ರಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಬದುಕಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗಾಲ-12 (C-12) ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಇಂಗಾಲ-14 (C-14) ಎರಡನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜೀವಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅದು ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆಗ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ C-12 ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ C-14 ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕರಗಲು (Decay) ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. C-14 ನ ಅರ್ಧ ಆಯುಷ್ಯ (Half-life period) ಸುಮಾರು 5,730 ವರ್ಷಗಳು. ಮೃತ ಜೀವಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ C-14 ಮತ್ತು C-12 ರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಆ ಜೀವಿ ಎಷ್ಟು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: Option B ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಜೈವಿಕ (Organic – ಮೂಳೆ, ಮರ, ಬಟ್ಟೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಸಸ್ಯಗಳು) ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು; ಕಲ್ಲು, ಲೋಹ ಅಥವಾ ಮಡಿಕೆಗಳಂತಹ ಜೀವಿಯಿಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ (ಮಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಥರ್ಮೋಲುಮಿನೆಸೆನ್ಸ್ ವಿಧಾನ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ). Option C ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ C-14 ಸ್ಥಿರವಾದ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯಲ್ಲ, ಅದು ವಿಕಿರಣಶೀಲ (Radioactive Isotope) ಮತ್ತು ಜೀವಿ ಸತ್ತ ನಂತರ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. Option D ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ C-14 ನ ಅರ್ಧ ಆಯುಷ್ಯ 5,730 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಗರಿಷ್ಠ ಸುಮಾರು 50,000 ದಿಂದ 60,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಲಗಣನೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದು. 5 ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಡೈನೋಸಾರ್ ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ‘ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್-ಆರ್ಗಾನ್’ (Potassium-Argon Dating) ಅಥವಾ ಯುರೇನಿಯಂ ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 3: The Importance of Ancient Indian History / 10 ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): “ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುವಿನ ವಯಸ್ಸು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು” ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳಿಗೂ (Option B) ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳಿಗೂ (Option D) ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮಿತಿ (50,000 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತು) ನೆನಪಿರಲಿ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದು. “ಲಿಬ್ಬಿ – ಜೈವಿಕ ವಸ್ತು – C-14 – 5730 ವರ್ಷಗಳ ಅರ್ಧ ಆಯುಷ್ಯ”. ಈ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳು ನೆನಪಿದ್ದರೆ ಈ ಟಾಪಿಕ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಟ್ರಿಕಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬಹುದು.

​PYQ / Other State Note: ವಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಲಿಬ್ಬಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್-14 ರ ಅರ್ಧ ಆಯುಷ್ಯದ (Half-life) ಕುರಿತು KPSC KAS, PSI, PC ಮತ್ತು KEA ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

​ಉಪ-ವಿಷಯ (Topic): ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ – ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು

​ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ (Difficulty Level): ಕಠಿಣ (Tough) – ಎಷ್ಟು ಜೊತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ? (How many pairs are correctly matched?) – ಇತ್ತೀಚಿನ UPSC & KPSC ಹೊಸ ಮಾದರಿ

​ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಜೊತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:

1. ​ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್ (Piklihal) — ಕರ್ನಾಟಕ
2. ​ಅತ್ತಿರಂಪಾಕ್ಕಂ (Attirampakkam) — ತಮಿಳುನಾಡು
3. ​ಬಾಗೋರ್ (Bagor) — ರಾಜಸ್ಥಾನ
4. ​ಕೊಲ್ದಿಹ್ವಾ (Koldihwa) — ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ

​ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಜೊತೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಜೊತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿವೆ?

​Option A: ಕೇವಲ ಒಂದು ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ (Only one pair)

​Option B: ಕೇವಲ ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಮಾತ್ರ (Only two pairs)

​Option C: ಕೇವಲ ಮೂರು ಜೊತೆಗಳು ಮಾತ್ರ (Only three pairs)

​Option D: ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಜೊತೆಗಳು (All four pairs)

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: Option D: ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಜೊತೆಗಳು (All four pairs)

​ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರದ ವಿವರಣೆ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ (New Pattern) ಎಲಿಮಿನೇಷನ್ ತಂತ್ರವನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸಲು “ಎಷ್ಟು ಜೊತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಜೊತೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ 100% ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿವೆ.

​ಜೊತೆ 1 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಮುಖ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ದನಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳ (Ash Mounds) ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.

​ಜೊತೆ 2 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಅತ್ತಿರಂಪಾಕ್ಕಂ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚೆನ್ನೈ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕೊಸಸ್ಥಲೈಯಾರ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ (Paleolithic) ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್ ಫೂಟ್ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.

​ಜೊತೆ 3 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಬಾಗೋರ್ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭಿಲ್ವಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಠಾರಿ ನದಿ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗದ (Mesolithic) ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪುರಾವೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

​ಜೊತೆ 4 ಸರಿಯಾಗಿದೆ: ಕೊಲ್ದಿಹ್ವಾ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್ (ಅಲಹಾಬಾದ್) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನವ ಶಿಲಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯ (Rice Cultivation / Paddy) ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ.

​ಉಳಿದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ವಿವರಣೆ: ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೂ ಜೊತೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ Option A (ಕೇವಲ ಒಂದು), Option B (ಕೇವಲ ಎರಡು) ಮತ್ತು Option C (ಕೇವಲ ಮೂರು) ತಪ್ಪಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೂ ನೆಲೆಗಳ ನಿಖರವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

​ಮೂಲ (Source): 11 ನೇ ತರಗತಿ NCERT (R.S. Sharma) – Chapter 4 & 5 / 6 ನೇ ತರಗತಿ DSERT ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ – ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭ.

​ಟ್ರಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ (Trap Alert): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಾಗೋರ್ (Bagor – ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ ನೆಲೆ) ಮತ್ತು ಬಾಗೋರ್ (Bhangor/ಬನಾವಾಲಿ ಅಥವಾ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನೆಲೆಗಳ ನಡುವೆ) ಹೆಸರುಗಳ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಕೊಲ್ದಿಹ್ವಾ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಥವಾ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿದೆಯೋ ಎಂಬ ಕನ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಉಂಟಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

​ಗುರು ಟಿಪ್ (Guru Tip): ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ನೆಲೆಗಳ ‘ಸೂಪರ್ 4’ ಲಿಸ್ಟ್ ಇದು:

1. ​ಅತ್ತಿರಂಪಾಕ್ಕಂ (TN) = ಹಳೆ ಶಿಲಾಯುಗದ ಕೈಕೊಡಲಿ.
2. ​ಬಾಗೋರ್ (RJ) = ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಆರಂಭ.
3. ​ಕೊಲ್ದಿಹ್ವಾ (UP) = ಭತ್ತ/ಅಕ್ಕಿಯ (Rice) ಮೊದಲ ಪುರಾವೆ.
4. ​ಪಿಕ್ಲಿಹಾಲ್ (KA) = ಬೂದಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನೂ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಗ್ಯಾರಂಟಿ!

​PYQ / Other State Note: ಈ ನೂತನ ಮಾದರಿಯ “How many pairs” ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ 2022, 2023 ರ ಪ್ರಿಲಿಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಡೆದ ಕೆಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಪ್ರೊಬೇಷನರ್ಸ್ (KAS) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ದಿಹ್ವಾದ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಕೆಳಗೆ ಕಮೆಂಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಂವಿಧಾನ ಭಾಗ 1 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದಲು 👇

Indian constitution MCQs part 1: ಟಿಪ್ಸ್ & ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಅಲರ್ಟ್ ಸಹಿತ ಪಕ್ಕಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು